अवघडलेल्या बायांचा ‘सोनोग्राफी’ मार्ग झाला सुकर

अवघडलेल्या बायांचा ‘सोनोग्राफी’ मार्ग झाला सुकर

अवघडल ल य ब य च स - अमरावती जिल्ह्यातील धारणी मेळघाट या आदिवासी भागातील गरोदर महिलांची दुर्दूत्या आहेत. त्यांना सोनोग्राफी करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या मशीन रुग्णालयात उपलब्ध असली तरी, तज्ज्ञ डॉक्टर नव्हता. गरोदर महिलांना त्या कार्यासाठी २०० किमीच्या प्रवासाची आवश्यकता असते, त्यासाठी विविध वेळी त्यांच्या आयुक्त गावातल्या व्यक्तीचा वेळ वेळापत्रक बुडतो. जर त्यांना परराज्यात जाण्याची गरज असेल तर, त्यांच्या आर्थिक आवश्यकता जास्त बाळासाठी पोटाला चिमटा काढण्यासाठी अवघड ठरते. या समस्येमुळे गर्भावस्थेच्या महत्त्वाच्या बाबी ओळखून घेण्यात येत नाहीत. त्यामुळे अनेक महिलांचा गर्भपात आणि बालमृत्यू होत असल्याचे आढळून येते.

मेळघाटची विशेषता आणि साथीच्या कामगिरी

धारणी मेळघाट या ठिकाणी आरोग्य व्यवस्था फार मोठी कमतरता असते. तालुक्यात सोनोग्राफी बाबत बरेच आव्हाळे नाहीत. एखाद्या गरोदर महिलेला त्यासाठी वेळच्या वेळापत्रक बुडत असताना, ती एकाच तालुक्यातील बाळांच्या आरोग्याचा निर्णय घेत नाही. अतिरिक्त वेळ लागल्यामुळे काही ठिकाणी अजूनही बाळांची तपासणी केली जात नाही. ही विशेषता अमरावती जिल्ह्यातल्या आदिवासी भागात दिसते. सोनोग्राफीच्या महत्त्वाची ओळख असली तरी, गरीब महिलांना त्याचा लाभ घेणं शक्य नाही. त्यांच्या बाळाची वाढ, वजन आणि गर्भातली अवस्था ओळखून घेण्याच्या गरजेमुळे त्यांच्या रोजगारात गंभीर अडचणी निर्माण होतात. अधिक तारखांवर ते पूर्ण करता येत नाही, त्यामुळे बाळंतपण झाल्यानंतर गंभीर बाबी ओळखल्या जातात.

“सोनोग्राफीचा मुद्दा कीरकोळ वाटत असला तरी मुळातच गरोदरपणातील काळजी आणि पोषण याबाबत इथं फारसं कुणी गंभीर नसतं. या भागात कुपोषणासारखे गंभीर मुद्दे आहेत. वेळच्या वेळापत्रक आवश्यक असल्यास त्यातली गुंतागुंत लक्षात येत नाही. योग्य वेळी बाळाची वाढ आधीच लक्षात आल्यास गरोदर महिलेच्या आहारावर अधिक लक्ष देता येते.”

मेळघाटच्या गावांत गरोदर महिलांनी एकत्रित आवाज उभा केला. त्यांच्या मुद्द्यांमध्ये जास्त ध्यान देण्याची गरज असते. काही ठिकाणी सोनोग्राफी मशीन असतानाही, डॉक्टर नव्हता. म्हणून गरोदर महिलांना त्यासाठी धारणीपासून ८० किमीचा प्रवास करून मध्यप्रदेशातील खंडवा या ठिकाणी जाणं बरोबर होतं. या विशेषता लक्षात घेऊन, तालुका